Historia i zastosowanie

Rodzaj Stevia obejmuje 240 [7] gatunków roślin naturalnie występujących w Ameryce Południowej, Środkowej i Meksyku. Niektóre gatunki można jednak znaleźć nawet w Arizonie, Nowym Meksyku i Teksasie.[8] Po raz pierwszy ludzie zaczęli stosować S. rebaudiana w Ameryce Południowej. Liście stewii są 30-45 razy słodsze od sacharozy (zwykłego białego cukru).[9] Liście można spożywać świeże, bądź dodawać je do herbaty i posiłków.

W 1899 r. szwajcarski botanik Moisés Santiago Bertoni jako pierwszy szczegółowo opisał stewię i słodki smak jej liści.[10] Badania nad stewią były jednak bardzo ograniczone aż do roku 1931, gdy dwóch francuskich chemików wyizolowało glikozydy nadające stewii słodki smak.[11] Związkom tym nadano nazwy stewiozyd i rebaudiozyd. Są one 250-300 razy słodsze od sacharozy, stabilne cieplnie i pod względem pH, nie fermentujące.[12]

Dokładną strukturę aglikonu i glikozydu opublikowano w roku 1955.

Na początku lat 70. XX w. Japończycy rozpoczęli hodowlę stewii jako alternatywy dla sztucznych słodzików, takich jak cyklamat i sacharyna, które podejrzewano o działanie rakotwórcze. Jako słodziki wykorzystywane są liście stewii, ekstrakt wodny z liści i oczyszczone stewiozydy. Od chwili, gdy japońska firma Morita Kagaku Kogyo Co., Ltd. wyprodukowała w 1971 r. pierwszy słodzik ze stewii,[13] Japończycy wykorzystują tę roślinę w produktach spożywczych, napojach bezalkoholowych (m.in. w Coca-Coli)[14] oraz przy stole. Japonia jest obecnie największym na świecie konsumentem stewii, która ma 40-procentowy udział w rynku słodzików.[15]

Dziś stewia jest hodowana i wykorzystywana do produkcji żywności w całej wschodniej Azji, w tym w Chinach (od 1984 r.), Korei, na Tajwanie, w Tajlandii i Malezji. Stewię spożywa się także w Saint Kitts i Nevis, niektórych częściach Ameryki Południowej (Brazylia, Kolumbia, Peru, Paragwaj i Urugwaj), a także w Izraelu. Największym eksporterem stewiozydu na świecie są Chiny.[15]

Gatunki stewii rosną dziko w klimacie półsuchym na różnych glebach, od użytków zielonych po tereny górskie. Stewia wytwarza nasiona, jednak tylko niewielka ich część kiełkuje. Bardziej efektywną metodą reprodukcji jest sadzenie sklonowanych roślin.